ప్రస్తుత కాలంలో చాలా మందిని ఇబ్బంది పెడుతున్న ఆరోగ్య సమస్యల్లో కిడ్నీలో రాళ్లు (Kidney Stones) ఒకటి. మారుతున్న ఆహారపు అలవాట్లు, తగినంత నీరు తాగకపోవడం, జీవనశైలిలో మార్పులు వంటి కారణాలతో ఈ సమస్య వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతోంది. కిడ్నీల్లో ఏర్పడే చిన్న చిన్న ఖనిజ లవణాల గడ్డలు కొన్నిసార్లు తీవ్రమైన నొప్పికి కారణమవుతాయి. మరికొన్ని సందర్భాల్లో ఎలాంటి లక్షణాలు లేకుండానే ఉంటాయి.
కిడ్నీలో రాళ్ల సమస్య చిన్నదేం కాదు. ఇవి విపరీతమైన నొప్పిని కలిగిస్తాయి. మూత్ర విసర్జన సవ్యంగా సాగక వేదన అనుభవించాల్సి వస్తుంది. నొప్పి సమయంలో ఏం పనులు చేసుకోలేక బెడ్ కి పరిమితం కావాల్సి వస్తుంది. అసలు కిడ్నీలో రాళ్లు ఎందుకు ఏర్పడతాయి? వీటి లక్షణాలు ఏమిటి? ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి? తెలుసుకుందాం.
1. కిడ్నీలో రాళ్లు ఏర్పడటానికి ప్రధాన కారణాలు
మూత్రంలో ఉండే కాల్షియం, ఆక్సలేట్, యూరిక్ యాసిడ్ వంటి ఖనిజాలు, లవణాలు అధికంగా పేరుకుపోయినప్పుడు అవి స్ఫటికాలుగా మారి క్రమంగా రాళ్లుగా ఏర్పడవచ్చు. ముఖ్యంగా శరీరానికి సరిపడా నీరు అందకపోవడం వల్ల మూత్రం చిక్కగా మారి ఈ సమస్యకు దారితీస్తుంది.
అలాగే ఉప్పు ఎక్కువగా తీసుకోవడం, అధికంగా మాంసాహారం తినడం, కొన్ని రకాల ఆహార పదార్థాలను మితిమీరి తీసుకోవడం కూడా ప్రమాదాన్ని పెంచవచ్చు. కుటుంబంలో ఎవరికైనా కిడ్నీ స్టోన్స్ సమస్య ఉంటే ఇతరులకు వచ్చే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. ఊబకాయం, కొన్ని జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలు, తరచుగా మూత్ర ఇన్ఫెక్షన్లు రావడం కూడా కారణాలు కావచ్చు.
2. కిడ్నీలో రాళ్లు ఉంటే కనిపించే లక్షణాలు
కిడ్నీలో రాళ్లు ఏర్పడినప్పుడు ప్రతి ఒక్కరిలో ఒకే రకమైన లక్షణాలు కనిపించవు. కొందరిలో రాళ్లు చిన్నగా ఉన్నప్పుడు ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఉండకపోవచ్చు. అయితే రాయి మూత్రనాళంలోకి వెళ్లినప్పుడు తీవ్రమైన నొప్పి మొదలవుతుంది.
నడుము పక్క భాగంలో లేదా పొత్తికడుపులో తీవ్రమైన నొప్పి. భరించలేని బాధ.
మూత్ర విసర్జన సమయంలో మంట, నొప్పి, అసౌకర్యంగా అనిపించడం.
మూత్రంలో రక్తం కనిపించడం. మూత్రం రంగు మారుతుంది.
తరచుగా మూత్ర విసర్జనకు వెళ్లాల్సి రావడం. మూత్రం వస్తున్న భావన కలుగుతుంది.
వికారం, వాంతులు, తల తిరగడం. కొన్ని సందర్భాల్లో జ్వరం రావచ్చు.
గతంతో పోల్చితే మూత్రం ఎక్కువ దుర్వాసనతో రావడం.
జ్వరం, చలి, మూత్రం రాకపోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే ఆలస్యం చేయకుండా వైద్య సహాయం పొందాలి. తగు చికిత్స తీసుకోవాలి. ఆలస్యం చేయడం సరికాదు.
3. కిడ్నీలో రాళ్లు రాకుండా తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
కిడ్నీ స్టోన్స్ సమస్యను నివారించడంలో నీరు కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. రోజంతా తగినంత నీరు తాగడం వల్ల మూత్రం పలుచగా ఉండి ఖనిజాలు పేరుకుపోయే ప్రమాదం తగ్గుతుంది. అయితే ఎంత నీరు తాగాలనేది వాతావరణం, శారీరక శ్రమ, ఆరోగ్య పరిస్థితులను బట్టి మారుతుంది.
ఆహారంలో ఉప్పు పరిమాణాన్ని తగ్గించాలి. ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్స్, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహార పదార్థాలను వీలైనంత వరకు తగ్గించాలి. అలాగే అధికంగా మాంసాహారం తీసుకోవడం కూడా నివారించాలి. తాజా పండ్లు, కూరగాయలు, సమతుల్య ఆహారానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
4. కిడ్నీలో రాళ్లను తగ్గించడానికి ఎలాంటి ఆహారం తీసుకోవాలి?
సాధారణంగా నిమ్మకాయల్లో ఉండే సిట్రేట్ కొన్ని రకాల కిడ్నీ రాళ్లు ఏర్పడకుండా నిరోధించడంలో సహాయపడుతుంది. అందుకే చక్కెర కలపకుండా నిమ్మరసం తీసుకోవడం ఉపయోగకరంగా ఉండవచ్చు.
పాల ఉత్పత్తుల్లో ఉండే కాల్షియాన్ని పూర్తిగా మానేయకూడదు. ఆహారం ద్వారా తగినంత కాల్షియం తీసుకోవడం కొన్ని రకాల రాళ్ల ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు. అయితే పాలకూర, బీట్‌రూట్, నట్స్ వంటి ఆక్సలేట్ అధికంగా ఉండే పదార్థాలను ఎంత తీసుకోవాలనేది రాళ్ల రకాన్ని బట్టి నిర్ణయించాలి.
5. కిడ్నీలో రాళ్లు వస్తే ఎలాంటి చికిత్స తీసుకోవాలి?
కిడ్నీలో రాళ్ల పరిమాణం, స్థానం, రకం ఆధారంగా చికిత్స మారుతుంది. చిన్న రాళ్లు కొన్నిసార్లు వైద్యుల సూచనతో మందులు, తగినంత ద్రవాలు తీసుకోవడం ద్వారా బయటకు వెళ్లవచ్చు. పెద్ద రాళ్లకు షాక్ వేవ్ లిథోట్రిప్సీ (SWL), యూరెటెరోస్కోపీ వంటి చికిత్సలు అవసరమవుతాయి.రాళ్లను కరిగిస్తాయని చెప్పే ఇంటి చిట్కాలు లేదా స్వయంగా మందులు వాడటం ప్రమాదకరం. అల్ట్రాసౌండ్ లేదా అవసరమైన ఇతర పరీక్షల ద్వారా సమస్యను గుర్తించి వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.
కిడ్నీలో రాళ్లు ఏర్పడకుండా ఉండాలంటే రోజువారీ ఆహారపు అలవాట్లు, నీటి వినియోగం, జీవనశైలిపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టాలి. ముఖ్యంగా ఉప్పు తగ్గించడం, తగినంత నీరు తాగడం, ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం తీసుకోవడం అలవాటు చేసుకోవాలి. కిడ్నీలో రాళ్ల సమస్య ఒకసారి వచ్చిన వారికి మళ్లీ వచ్చే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. కాబట్టి నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్యుల సూచనల ప్రకారం పరీక్షలు చేయించుకుంటూ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవాలి.